General

‘วันปิยมหาราช’ 23 ตุลาคม รำลึกพระมหากษัตริย์ พระผู้ทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชน


วันปิยมหาราช ตรงกับวันที่ 23 ตุลาคมของทุกปี ภาษาอังกฤษคือ Chulalongkorn Day เป็นวันสำคัญ และวันหยุดราชการวันหนึ่งของไทย เป็นวันที่คนไทยรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5  ผู้ประกาศ “เลิกทาส” ในประเทศไทย ตั้งแต่ 21 สิงหาคม  2417 และห้ามมีการซื้อขายทาสอีก

ประวัติ วันปิยมหาราช

วันที่ 23 ตุลาคม เป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยพระองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ต่อประเทศไทยหลายด้าน

เรื่องที่โดดเด่นคือ การประกาศเลิกทาส เป็นการหยุดวงจรการเป็นทาส เพราะเมื่อสมัยก่อน หากพ่อแม่เป็นทาส ลูกที่เกิดมาก็ต้องเป็นทาสต่อไปเรื่อยๆ ทางราชการจึงได้ประกาศให้วันที่ 23 ตุลาคมของทุกปี เป็นหนึ่งในวันระลึกถึงความสำคัญของเหตุการณ์ในชาติ โดยเรียกว่า “วันปิยมหาราช” พร้อมทั้งกำหนดให้วันนี้เป็นวันหยุดราชการ

piya11

ความสำคัญ

วันปิยมหาราช เป็นวันสวรรคต ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ในทุกๆ ปีหน่วยงานราชการจะมีการวางพวงมาลาดอกไม้ ที่พระบรมรูปทรงม้าอย่างพร้อมเพรียง เพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

สมเด็จพระปิยมหาราช (รัชกาลที่ 5)

สมเด็จพระปิยมหาราช หรือพระนามเต็มว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ และสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ประสูติเมื่อวันที่ 20 กันยายน 2396 พระนามเดิมว่า “สมเด็จเจ้าฟ้าชายจุฬาลงกรณ์”

เมื่อพระชนมายุ 9 พรรษาได้รับสถาปนาเป็นกรมหมื่นพิฆเนศวรสุรสังกาศ ต่อมาอีก 4 ปี ได้เลื่อนเป็น “กรมขุนพินิตประชานาถ” บรมราชาภิเษกครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2411 มีพระราชกรณียกิจสำคัญมากมาย

  • เลิกทาส

ออกพระราชบัญญัติเลิกทาสที่แท้จริงขึ้น เรียกว่า “พระราชบัญญัติทาส ร.ศ.124” (พ.ศ.2448) เลิกเรื่องลูกทาส ในเรือนเบี้ยอย่างเด็ดขาด เด็กที่เกิดจากทาส ไม่เป็นทาสอีกต่อไป การซื้อขายทาสเป็นโทษทางอาญา ส่วนผู้ที่เป็นทาสอยู่แล้ว ให้นายเงินลดค่าตัวให้เดือนละ 4 บาท จนกว่าจะหมด

วันปิยมหาราช

  • ปฏิรูประเบียบบริหารราชการ

ทรงปรับปรุงหน้าที่ของกรมต่าง ๆ ที่มีอยู่แต่เดิม ให้เป็นระเบียบเรียบร้อย โดยรวมกรมต่าง ๆ ที่มีอยู่มากมายเวลานั้น เข้าเป็นกระทรวง กระทรวงหนึ่ง ๆ ก็มีหน้าที่อย่างหนึ่ง หรือหลายอย่าง พอเหมาะสม

  • การศึกษา

ทรงโปรดให้จัดตั้ง โรงเรียนหลวงขึ้นในพระบรมมหาราชวัง แล้วมีหมายประกาศ ชักชวนพระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการให้ส่งบุตรหลาน เข้าเรียนในโรงเรียนภาษาไทยนี้

  • ศาล

ทรงตั้งกระทรวงยุติธรรมขึ้น เพื่อรวบรวมศาลต่าง ๆ ให้มาขึ้นอยู่ในกระทรวงเดียวกัน

  • คมนาคม

โปรดเกล้าฯ ให้ขยายถนนบำรุงเมือง ถนนที่ทรงสร้างใหม่ คือ ถนนเยาวราช ถนนราชดำเนินกลาง ถนนราชดำเนินนอก ถนนดินสอ ถนนบูรพา ถนนอุณากรรณ เป็นต้น

  • สุขาภิบาล

ทรงตั้งกรรมการขึ้นคณะหนึ่ง เพื่อดูแลจัดตั้งโรงพยาบาลขึ้นหลายแห่ง เช่น ศิริราชพยาบาล โรงพยาบาลบางรัก โรงพยาบาลโรคจิต และโรงเลี้ยงเด็ก

  • สงครามและการเสียดินแดน

ทรงควบคุมการเสียดินแดนของไทย หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ ก็พยายามทำให้ได้ประโยชน์ จากการเสียดินแดน ให้มากที่สุด

วันปิยมหาราช

  • เสด็จประพาส

ระหว่างที่ยังมีผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในหลวง รัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสต่างประเทศหลายที่ เพื่อดูแบบอย่าง การปกครอง และนำมาแก้ไขดัดแปลง ใช้ในประเทศ

  • ศาสนา

ทรงเป็นองค์ศาสนูปถัมภกโดยแท้จริงในด้านพระพุทธศาสนา

  • วรรณคดี

ทรงเป็นนักประพันธ์ มีความชำนาญทั้งทางร้อยแก้ว และร้อยกรอง เช่น ไกลบ้าน ลิลิตนิทราชาคริต เงาะป่า และพระราชพิธีสิบสองเดือน

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม 2453 สิริรวมพระชนมายุได้ ๕๘ พรรษา นับเป็นความสูญเสียที่ยิ่งใหญ่ ด้วยทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่พระปรีชาสามารถ และเป็นที่รักยิ่ง ของพสกนิกรไทย สมกับพระราชสมัญญา “พระปิยมหาราช” ซึ่ง แปลความหมายว่า “พระมหากษัตริย์ ที่ทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชน”

อ่านข่าวเพิ่มเติม